Más maith leat éirí as an gcearrbhachas agus tú ag streachailt, tá eagraíocht dhúchasach Éireannach ann a sheasann ar fáil ó na blianta 1970idí: Cearrbhaigh Anaithnide na hÉireann (Gamblers Anonymous Ireland). Is foireann tacaíochta piaraí (peer support) í — saor in aisce, le hanaithnideacht iomlán, bunaithe ar chlár 12-céim (Twelve-Step program) a tháinig ó mhúnla Alcoholics Anonymous. Ní seirbhís stáit í agus ní cóireáil chliniciúil í: is comhpháirteachas (fellowship) de chuid piaraí í, ina roinneann daoine a bhfuil an taithí chéanna acu a gcuid eolais agus a dtacaíochta lena chéile. Tá cruinnithe ar siúl ar fud na hÉireann — i gcathracha móra agus i mbailte beaga — chomh maith le cruinnithe ar líne. An chéad chéim phraicticiúil: glaoigh ar 01 872 1133 nó tabhair cuairt ar gamblersanonymous.ie chun cruinniú in aice leat a aimsiú.
Foláireamh sláinte: Is féidir le cearrbhachas a bheith andúileach agus dochrach. Tá tacaíocht saor in aisce ar fáil: GamblingCare.ie | Saorghuthán 1800 936 725 (24/7). 18+.
Clár ábhair
- Cad é Cearrbhaigh Anaithnide? — stair agus dúchas
- An clár 12-céim — conas a oibríonn sé
- Cruinnithe GA in Éirinn — cá bhfuil, conas a oibríonn
- Gam-Anon Ireland — tacaíocht don teaghlach
- GA agus cóireáil chliniciúil — conas iad a chomhcheangal
- Conas an chéad chéim a thógáil — sraith phraiticiúil
- Conclúid
Cad é Cearrbhaigh Anaithnide? — stair agus dúchas
Bunaíodh Gamblers Anonymous i Los Angeles i 1957 ag Jim W., duine a bhí ag streachailt le cearrbhachas agus a thóg inspioráid ó mhúnla Alcoholics Anonymous (AA), a bunaíodh i 1939. Ba í an eagraíocht seo an chéad fhoireann tacaíochta piaraí ar domhan le struchtúr socraithe ag díriú go sonrach ar neamhord cearrbhachais. Leathnaigh an gluaiseacht go hidirnáisiúnta go tapa; thosaigh cruinnithe in Éirinn sna blianta 1970idí, á scaradh ó na seirbhísí stáit agus ó na clinicí cóireála a tháinig i bhfad níos déanaí.
Sa lá atá inniu ann, oibríonn Cearrbhaigh Anaithnide na hÉireann ar fud na 32 contae — i gCathair Bhaile Átha Cliath, i gCorcaigh, i nGaillimh, i Luimneach, i bPort Láirge, i nDún Dealgan, in Inis agus i go leor bailte eile. Cuireann an eagraíocht cruinnithe ar líne (Zoom) ar fáil chomh maith, rud a chabhraíonn le daoine i gceantair tuaithe nó leo siúd a bhfuil deacrachtaí iompair acu. Tá sí neamhspleách ó rialtais, ó eagraíochtaí polaitiúla agus ón tionscal cearrbhachais. Is é sin an bonn a thugann dlisteanacht di i measc daoine atá faoi amhras faoi chóras sláinte oifigiúil.
Is prionsabal lárnach de chuid GA é an anaithnideacht. Ag cruinniú, tugann gach ball a gcéad-ainm amháin. Ní iarrtar fianaise ar bith, ní choinnítear taifid phearsanta, agus ní chuirtear aon eolas ar fáil d’institiúidí seachtracha. Cuireann an struchtúr seo deis ar fáil don bhall labhairt go hoscailte gan eagla maidir le cúrsaí fostaíochta, teaghlaigh nó airgeadais. Mar a dhearbhaíonn Tradition 12 de chuid GA: is é an anaithnideacht bunchloch spioradálta gach traidisiúin dá gcuid.
Trí phrionsabal — anaithnideacht, féinmhaoinithe, féin-rialaithe
Rialaíonn na Twelve Traditions — taobh le na Twelve Steps — an tslí a n-oibríonn GA ar domhan agus in Éirinn. Trí phrionsabal is tábhachtaí don léitheoir nua:
- Anaithnideacht — tugtar an chéad-ainm amháin ag gach cruinniú; ní thuairiscítear aon rud a deirtear laistigh; ní luaitear ainm duine ar bith sa mheáin phoiblí gan toiliú.
- Féinmhaoinithe — glacann GA Ireland le leithscéal piaraí amháin (Tradition 7); ní ghlactar le bronntanais ón tionscal cearrbhachais ná ó aon eagraíocht sheachtrach, rud a dhéanann cosc ar choimhlint leasa.
- Féin-rialaithe — tá gach cruinniú neamhspleách ina bhainistíocht féin (Tradition 4); ní bhíonn ceannaireacht hierarkach ann ag leibhéal náisiúnta ná idirnáisiúnta.
An clár 12-céim — conas a oibríonn sé
Is próiseas fadtéarmach é an clár 12-céim — uaireanta blianta ar luas cinneasca an duine aonair — agus ní liosta gníomhaíochtaí mearmhara é. Oibríonn gach ball tríd na céimeanna faoi threoir sponsor (treoraí piaraí): ball eile a bhfuil bliain ar a laghad gan imirt aige nó aici. Ní dhéanann GA diagnóis chliniciúil, ní forordaíonn sé leigheas, agus ní cuireann sé seirbhísí síceolaíochta ar fáil. Roinneann sé taithí agus tacaíocht. Na 12 chéim mar atá glactha ag GA Ireland:
- D’admhaigh muid go raibh muid gan chumhacht thar an gcearrbhachas — go raibh ár saol éirithe doláimhsithe.
- Chreid muid go bhféadfadh fórsa is mó ná sinn féin sláinte intinne a thabhairt ar ais dúinn.
- Rinneamar an cinneadh ár dtoil agus ár saol a chasadh chuig cúram an fhórsa sin mar a thuig muid é.
- Rinneamar achmharc moráltachta cuimsitheach agus dáthacha orainn féin.
- D’admhaigh muid go cuidiú dhúshlán dhúinn féin, do bhall eile, agus don fhórsa, cineál cearr ár n-iompair.
- Bhí muid réidh go hiomlán chun ligean don fhórsa ár loit charachtar a bhaint.
- D’iarr muid ar an bhfórsa go humhal ár locht a bhaint.
- Rinneamar liosta de na daoine ar fad a bhfuair dochar uainn agus bhí muid sásta cúiteamh a dhéanamh leo go léir.
- Rinneamar cúiteamh díreach leis na daoine sin nuair ab fhéidir, ach amháin nuair a dhéanfadh sé dochar dóibh nó do dhaoine eile.
- Lean muid orainn ag déanamh inbhreithniú pearsanta agus, nuair a bhí muid mícheart, d’admhaigh muid é go pras.
- Tríd urnaí agus meabhrú (mar a thuig muid é) shíne muid ár dteagmháil le neart agus le treoir an fhórsa.
- Tar éis dúiseacht spioradálta a fháil mar thoradh ar na céimeanna seo, rinneamar iarracht an teachtaireacht seo a chur ar aghaidh chuig cearrbhaigh eile agus na prionsabail seo a chleachtadh inár gcuid gnóthaí ar fad.
Is fiú a lua nach bhfuil an téarma “Higher Power” (fórsa is mó ná an duine féin) ceangailte le haon eaglais nó creidimh ar leith. Ligeann an leagan neodrach seo do gach ball an coincheap a léirmhíniú ar a bhealach féin — bíodh sé spioradálta, daonnaíoch, nó gaolmhar don ghrúpa féin mar fhórsa comhchoiteann. Eagraíocht neamh-shaicleartha atá in GA.
Cén áit a luíonn an clár 12-céim taobh leis an taighde cliniciúil
Aithníonn taighde idirnáisiúnta an modh Twelve-Step Facilitation (TSF) mar ghné éifeachtach den chóireáil andúile. Déanann Cochrane Review (2020) léirmheas ar TSF i gcomhthéacs alcóil agus tugann le fios gur fearr é mar chuid de chur chuige iolrach ná mar mhodh aonair. Cé gurb é an taighde is mó a rinneadh i gcomhthéacs alcóil, léiríonn an cleachtas idirnáisiúnta — agus torthaí ó Rutland (BÁC) — go n-oibríonn GA is fearr i dteannta le CBT nó comhairleoireacht ghairmiúil. Ní hé GA malartán cliniciúil. Is comhlánú ríthábhachtach é.
Rabhadh tábhachtach: Mura bhfuil tú sábháilte i láthair na huaire, ná fan le cruinniú GA. Glaoigh ar Samaritans 116 123 (24/7, saor in aisce) nó ar 999/112 láithreach.
Cruinnithe GA in Éirinn — cá bhfuil, conas a oibríonn
Tá cruinnithe GA ar siúl i gcathracha agus i mbailte ar fud na hÉireann. Tá an sceideal beo agus cothrom le dáta ag gamblersanonymous.ie — is é sin an chéad áit le breathnú chun cruinniú in aice leat a aimsiú. Ar na réigiúin a mbíonn cruinnithe rialta iontu:
- Baile Átha Cliath — ilroinn: Lár Cathrach, Tallaght, Dún Laoghaire, Cluain Tarbh agus eile
- Corcaigh, Luimneach, Port Láirge
- Gaillimh, Sligeach
- Dún Dealgan, Loch Garman
- Inis, Co. an Chláir
- Béal Feirste, Doire — Tuaisceart Éireann (cumhdaíonn GA Ireland na 32 contae)
Ó na blianta paindéime (2020 ar aghaidh), cuireann GA Ireland cruinnithe ar líne (Zoom de ghnáth) ar fáil go rialta — go háirithe le freastal ar dhaoine atá ina gcónaí i gceantair tuaithe nó leo siúd a bhfuil deacrachtaí iompair acu. Tá an sceideal ar líne le fáil ag gamblersanonymous.ie. Más mian leat cruinniú a aimsiú i nGaeilge, téigh i dteagmháil le 01 872 1133 chun a fhios a fháil cé na roghanna atá ar fáil.
Glacann cruinniú GA thart ar 60–90 nóiméad de ghnáth. Léitear an Preamble agus na Twelve Steps ar dtús; ina dhiaidh sin, roinneann baill a gcuid taithí pearsanta gan ainm duine ar bith ná áit ar bith seachtrach a lua. Cuirtear deireadh leis an gcruinniú de ghnáth le Serenity Prayer — ach gan oibleagáid rannpháirtíochta ar éinne.
| Cineál cruinnithe | Cur síos | Cé dó é? |
|---|---|---|
| Cruinniú oscailte | Fáilte do dhaoine ar bith — teaghlach, taighdeoirí, gairmí sláinte | Daoine ag iarraidh tuiscint a fháil ar GA |
| Cruinniú dúnta | Do dhaoine atá ag streachailt le cearrbhachas amháin | Baill GA agus daoine ag glacadh leis an gcéad chéim |
| Cruinniú Steps | Fócas sonrach ar chéim faoi leith (m.sh. Céim 4) | Baill ag obair tríd na céimeanna |
| Cruinniú Speaker | Ball amháin comhroinnte fadhb agus aisghabháil | Daoine ag lorg inspioráide agus fianaise |
| Cruinniú Nuachtáin (Newcomers) | Fáilte láidir do dhaoine sa chéad chruinniú | Aon duine ag teacht den chéad uair |
| Cruinniú ar líne (Zoom) | Cruinniú fíorúil le freastal náisiúnta | Daoine i gceantair tuaithe, faoi shrian iompair |
| Gam-Anon | Cruinniú do bhaill teaghlaigh (eagraíocht dheirfiúr) | Páirtithe, leanaí, tuismitheoirí, cairde |
An chéad chruinniú — cad le bheith ag súil leis
Tar 10–15 nóiméad roimh am tosaigh — tabharfaidh sé deis duit caife nó tae a fháil agus daoine a aithint go neamhfhoirmiúil. Ní gá labhairt ag an gcruinniú: is ról an “Listener” nó an “Newcomer” coitianta, agus beidh tú i do shuí ag éisteacht go dtí go mbraitheann tú compordach. Tugtar an chéad-ainm amháin agus ní iarrtar aon fhaisnéis eile. Ní choinnítear taifid ar bith.
Mura n-oireann an chéad chruinniú duit, bain triail as áit eile nó as cruinniú ar líne sula ndéanann tú breithiúnas. Tá teagmhasacht mhór ag cruinniú ar leith le pearsantacht agus le stíl na rannpháirtithe — norma cothrom laistigh de GA ar domhan. Molann GA féin dul chuig sé chruinniú ar a laghad sula ndéantar cinneadh críochnaitheach. Sin prionsabal “Just for Today”: gan breithiúnas a dhéanamh bunaithe ar chruinniú amháin.
Sponsor agus an leas a bhaintear as
Is ball é sponsor a bhfuil bliain ar a laghad gan imirt aige nó aici — saorálach mar threoraí piaraí. Buaileann tú le do sponsor go rialta, go minic go seachtainiúil, chun na céimeanna a oibriú go córasach. Ní chuireann sponsor cóireáil chliniciúil ar fáil: cuireann sé nó sí taithí phearsanta agus tacaíocht leanúnach ar fáil. Roghnaigh sponsor a labhraíonn do theanga agus a bhfuil muinín agat as. Tar éis cúpla cruinniú, is gnách “An mbeidh tú i do sponsor agam?” a iarraidh go díreach — sin an foirmle traidisiúnta i nGA.
Gam-Anon Ireland — tacaíocht don teaghlach
Bunaíodh Gam-Anon i 1960 mar eagraíocht dheirfiúr GA, dírithe go sonrach ar dhaoine a bhfuil cearrbhachas duine eile — páirtí, leanbh, tuismitheoir, deartháir, deirfiúr nó cara — ag teannadh ar a saol féin. Oibríonn sé ar mhúnla Al-Anon Family Groups (1951), eagraíocht do theaghlaigh daoine le fadhb óil. Ní chuireann Gam-Anon cóireáil chliniciúil ar fáil — cuireann sé comhpháirteachas piaraí ar fáil dóibh siúd a bhfuil tionchar dhíreach ag andúil duine eile ar a saol.
Oiriúnaíodh an clár 12-céim do riachtanais an teaghlaigh: fócas ar codependence (gaolta truaillithe ag andúil duine eile), ar chaomhnú féin (gan an tsláinte agus an tsaol féin a chailleadh ag tabhairt aire), agus ar iontaobhas (gan iarracht smacht a fháil ar iompar an chearrbhaigh). Tá sé léirithe go soiléir i múnla GA: ní féidir le duine eile duine a aisghabháil ar a son. Ní mór don chearrbhach é nó í féin an chéad chéim a thógáil.
Gníomhaíonn cruinnithe Gam-Anon Ireland de ghnáth sa chathair chéanna le cruinnithe GA, uaireanta san fhoirgneamh céanna ag amanna éagsúla, chun freastal comhuaineach a chur ar fáil don chearrbhach agus don bhall teaghlaigh araon. Tá an sceideal le fáil ag gamblersanonymous.ie nó trí ghlaoch ar 01 872 1133 (iarr Gam-Anon). Trí phointe phraiticiúla don teaghlach:
- Ná déan an cinneadh dóibh — ní féidir le duine eile duine a aisghabháil ar a son. Ní mór go n-aithníonn an cearrbhach féin go bhfuil fadhb ann.
- Cosain do bhainistíocht airgeadais féin — déan cuntais ar leithligh, srianta cárta dochair, agus téigh chuig MABS (0818 072 000) chun comhairle airgeadais saor in aisce a fháil.
- Aimsigh tacaíocht ann féin — Gam-Anon nó comhairleoireacht teaghlaigh trí GamblingCare.ie (1800 936 725, 24/7).
GA agus cóireáil chliniciúil — conas iad a chomhcheangal
Ní malairt ar chóireáil chliniciúil í Cearrbhaigh Anaithnide na hÉireann — is comhlánú í. Léiríonn Cochrane Review (2020) ar Twelve-Step Facilitation go n-oibríonn modh TSF is fearr mar chuid de chur chuige iolrach ná mar mhodh aonair. Tábhacht na heagraíochta seo le comhthéacs a thabhairt: de réir mheastachán ESRI 2023 (Ó Ceallaigh agus comhúdair), tá thart ar 3.3% de dhaoine fásta Éireannacha — duine as gach 30 — ag taispeáint comharthaí cearrbhachais fhadhbaigh. Léiríonn an figiúr sin gur gá ciseal piaraí a bheith ag oibriú go comhthráthasach leis an gciseal cliniciúil stáit. Mar a chuireann Kerr, O’Brennan agus Vázquez Mendoza in iúl in Gambling Trends, Harms and Responses (Maynooth/GAT 2021), is gá atreorú córasach chuig GA mar acmhainn dúchasach.
| Gné | Cearrbhaigh Anaithnide (GA) | Cóireáil chliniciúil (HSE / Rutland / síceolaí) |
|---|---|---|
| Modh | Tacaíocht piaraí (peer support), clár 12-céim | CBT, MI, comhairleoireacht, naltrexone off-label |
| Soláthraí | Ball saorálach, gan cáilíocht chliniciúil | Síceolaí, comhairleoir cáilithe, lia |
| Costas | Saor in aisce (féinmhaoinithe, Tradition 7) | Saor in aisce trí HSE (atreorú); táille phríobháideach lasmuigh |
| Anaithnideacht | Iomlán — chéad-ainm amháin, gan taifid | Taifid sláinte rúnda (GDPR), gan dáileadh poiblí |
| Tréimhse | Saolré (gan deireadh foirmiúil) | Ciorrú-bhunaithe (m.sh. Rutland CBT 10 seachtaine) |
| An chéad chéim | 01 872 1133 / gamblersanonymous.ie | GamblingCare.ie 1800 936 725 — atreorú HSE |
Is é an comhcheangal a éilíonn an cleachtas in Éirinn: GA piaraí seachtainiúil + Rutland CBT 10 seachtaine + MABS d’fhiacha — sin an chosaint is cuimsitheaí atá ar fáil faoi láthair. Tháinig an chéad chlár cearrbhachais sonrach de chuid HSE ag Ionad Rutland (Cnoc Lín, BÁC; 01 494 6358) i bhfeidhm ó Mheitheamh 2025. Cuireann Ionad Cóireála Bushypark (Inis, Co. an Chláir; 065 684 0944) cóireáil chónaitheach ar fáil do chásanna níos déine. Ní cheanglaíonn aon cheann acu le GA — is rogha an duine aonair é cé acu a chomhcheangailtear.
Conas an chéad chéim a thógáil — sraith phraiticiúil
Tar éis an t-alt seo a léamh, is iad seo na céimeanna praiticiúla is nithiúla is féidir a thógáil láithreach:
- Glaoigh ar GA Ireland: 01 872 1133 — freagróidh ball GA; mura bhfreagróidh, fág teachtaireacht le rifíog agus glaofaidh ball ar ais go luath.
- Breathnaigh ar gamblersanonymous.ie: féach “Find a Meeting” chun sceideal cruinnithe in-duine agus ar líne a fháil.
- Mura mbíonn GA ar fáil láithreach: glaoigh ar GamblingCare.ie 1800 936 725 (24/7) — tá comhairleoireacht láithreach saor in aisce ar fáil agus atreorú chuig GA agus chuig seirbhísí HSE.
- Tar chuig an gcéad chruinniú: tar 10–15 nóiméad roimh am tosaigh; tugtar an chéad-ainm amháin; ní gá labhairt; ní gá clárú.
- Tar chuig cruinnithe eile sula ndéana tú breithiúnas: molann GA sé chruinniú ar a laghad ag áiteanna nó tráthanna difriúla sula ndéantar cinneadh. Sin prionsabal “Just for Today”.
- Don teaghlach: déan teagmháil le Gam-Anon Ireland trí 01 872 1133 (iarr Gam-Anon go sonrach).
Más géarchéim sláinte intinne atá ann i láthair na huaire — ná fan. Glaoigh ar Samaritans 116 123 (24/7, saor in aisce) nó ar 999/112 láithreach.
Conclúid
Cuireann Cearrbhaigh Anaithnide na hÉireann acmhainn dúchasach ar fáil do dhaoine ar fud na 32 contae — eagraíocht tacaíochta piaraí atá saor in aisce, le hanaithnideacht iomlán, bunaithe ar chlár 12-céim, le cruinnithe in-duine agus ar líne. Ní malairt ar chóireáil chliniciúil HSE í — is comhlánú ríthábhachtach í: GA piaraí seachtainiúil + Rutland CBT 10 seachtaine + MABS d’fhiacha = an chosaint is cuimsitheaí atá ar fáil. Cuireann Gam-Anon Ireland an tacaíocht chéanna ar fáil do bhaill teaghlaigh agus do chairde.
An chéad ghlao ná 01 872 1133 nó cuairt ar gamblersanonymous.ie. Tá an tseirbhís seo ar fáil ó na blianta 1970idí: daoine a bhí ann roimhat ag éisteacht leat. Is féidir le cearrbhachas a bheith andúileach agus dochrach — ach tá cabhair ann. Tacaíocht náisiúnta 24/7: GamblingCare.ie | 1800 936 725. NGER: grai.ie. 18+.